ایدز چیست ؟
ایدز عبارت است از بوجود آمدن ضعف عمده در دستگاه ایمنی بدن (نقص ایمنی). این امر باعث کاهش توانایی بدن در مقابله با عفونتها و توانایی سرکوب سلولهای غیرطبیعی مثل سلولهای سرطانی میشود. ویروس ایدز سلولهای ایمنی موجود در خون (لنفوسیتها) و سلولهای ایمنی موجود در بافتها مانند مغز استخوان، طحال، کبد و گرههای لنفاوی) را درگیر میسازد. این سلولها در تولید پادتن برای مقابله با بیماریها و سرطانها نقش دارند. در مجموع باید گفت که ایدز یک نوع نقص ایمنی ثانویه است که در سیر عفونت با ویروس ایدز ایجاد میشود.
علت بیماری ایدز چیست ؟
عامل بیماری ایدز یک نوع ویروس از گروه رترو ویروسها است که باعث کاهش توانایی سیستم ایمنی بدن میزبان میشود. علایمی که ما در بیماری ایدز میشناسیم مربوط به بیماریهایی است که در اثر نقص دستگاه ایمنی بدن تولید میشوند. در اکثر بیماریهای ویروسی وضع به این منوال است که سلولهای مملو از ویروس ویروسها را آزاد کرده و این ویروسها خود را با پادتنهای آماده مواجه میبینند. در چنین وضعی بیماری شخص برطرف میشود. اما در مورد ویروس ایدز وضع به گونهای دیگر است.
در اینجا اولین ویروسی که وارد اولین سلول میزبان میشوند از حمله پادتنها در امان میمانند. ویروسهای جدیدی که از سلول خارج میشوند بعضا توسط پادتنها خنثی میشوند اما ژنهای اولیه در درون سلول میزبان به تولید ویروس ادامه میدهند. ممکن است که ویروس در بدو ورود به سلول میزبان به صورت غیر فعال درآید و بعد از گذشت چندین سال به مساعد شدن اوضاع فعالیت بیماریزایی خود را آغاز کند. این ویروس دستگاه ایمنی بدن را تضعیف میکند و در این یک سرماخوردگی ساده هم میتواند برای شخص مشکل ساز باشد.
سیر بیماری و علایم آن
ابتلا به بیماری ایدز در اغلب موارد با عوارض سادهای مانند اسهال ، خارش پوست و افزایش خفیف حرارت بدن شروع میشود. این عوارض پس از چند هفته خودبخود برطرف میشود و شخص خیال میکند که به سرماخوردگی دچار بوده است. از آنجا که ساخته شدن پادتنهای موثر حدود ۱۴ روز طول میکشد دراین زمان جدال بین ویروسها و پادتنها در جریان است. پس از سپری شدن این مرحله دورانی فرا میرسد که حال شخص بیمار خوب میشود اما در خون او پادتن ضد ایدز را میتوان تشخیص داد و از خون وی ویروس ایدز را بدست آورد.
لنفوسیت T4 که مبتلا شده است شروع به تقسیم میکند همین امر باعث تورم غدد لنفاوی میشود. تورم غدد لنفاوی گاه ماهها یا سالها بعد از ابتلای اولیه پدیدار میشود و میتواند مدتها به همان حال باقی بماند. در بسیاری از موارد هم ناراحتیهای جدی دیگری به آن اضافه میشود. بیماران اکثرا به شدت لاغر میشوند چون دیواره روده آنها مواد غذایی را بطور کامل جذب نمیکند. در اروپا که تغذیه مردم رضایت بخش است کم شدن وزن چندان مخاطره آمیز نیست. اما در بعضی کشورهای جهان سوم که مردم با سوء تغذیه دست به گریبانند کاهش وزن فرد را نحیف میکند.
عرق کردن در شب و احساس خستگی ، التهاب بیضهها از سایر علایم این بیماری است. مرحله بعدی که در آن تصویر نهایی بیماری ایدز به نمایش گذاشته میشود حاصل از درهم شکسته شدن کامل سیستم دفاعی بدن است. تعداد سلولهای لنفوسیت T4 به شدت کاهش یافته است و در این حالت انواع بیماریهای باکتریایی ، ویروسی و انگلی قادر هستند که فرد مبتلا را از پای بیاندازند.
عوامل تشدید کننده بیماری
* تماس جنسی با افراد آلوده. همجنسبازها در معرض بیشترین خطر هستند.
* بیبند و باری جنسی
* استفاده از سرنگهای آلوده برای تزریق مواد مخدر
* تزریق خون یا فرآوردههای خونی آلوده
* مواجهه کارکنان بیمارستانها و تکنسینهای آزمایشگاهی با خون ، مدفوع ، یا ادرار افراد آلوده به ویروس ایدز.
پیشگیری
* از تماس جنسی با افراد آلوده یا افرادی که مواد مخدر تزریقی مصرف میکنند خودداری شود.
* از کاندوم استفاده شود.
* از بیبندوباری جنسی خودداری شود.
* خون یا فرآوردههای خونی باید از لحاظ آلودگی بررسی شده باشد.
تشخیص بیماری
تشخیص این بیماری از طریق آزمایش خون امکانپذیر است. خوشبختانه در کشور ما این آزمایش به صورت رایگان انجام میشود تا افراد مختلف از سلامتی خود اطمینان حاصل کنند.
درمان
در حال حاضر داروها در معالجه عفونت ایدز مؤثر نیستند. برای مقابله با عفونتها یا پیشگیری از آنها ممکن است آنتیبیوتیک تجویز شود. داروهای ضد ویروسی مانند دیدانوزین ، استاوودین ، زالسی تابین ، زیدوودین و نیز داروهای مهارکننده پروتئاز در درمان عفونت با ویروس ایدز مورد استفاده قرار میگیرند و ممکن است پیشرفت بیماری را به تأخیر اندازند. تجویز آنها باید توسط پزشکان با تجربه انجام پذیرد. با این داروها (مثل زیدووین) میتوان انتقال عفونت به نوزادان مادران حامله را کاهش داد. تحقیقات زیادی در رابطه با داروهای جدیدتر و واکسن آن از طریق مهندسی ژنتیک در دست انجام هستند.
در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟
* اگر شما یا یکی از اعضای خانوادهتان علایم عفونت ایدز را دارید.
* اگر پس از تشخیص، علایم یک عفونت دیگر ظاهر شوند (تب، سرفه، یا اسهال).
* اگر دچار علایم جدید و غیر قابل توجیه شدهاید. داروهای مورد استفاده در درمان، عوارض جانبی بسیاری دارند.
ایدز در ایران :
براساس آخرین آمار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تعداد آلودهشدگان به HIV / ایدز در کشور ١١ هزار و ٢٢١ نفر اعلام شده است، که از این تعداد ١٠ هزار و ۶۴٢ نفر (٨/٩۴ درصد) مرد و ۵٧٩ (٢/۵ درصد) زن هستند. به گزارش خبرنگار«بهداشت و درمان» خبرگزاری دانشجویان ایران، همچنین بر این اساس، ۶/٩٢ درصد مبتلایان به ایدز در کشور را مردان (٣۶١ نفر) و ۴/٧ درصد (٢٩ نفر) را زنان تشکیل میدهند، به طوری که طبق آخرین آمار ٣٩٠ نفر ایرانی آلوده شده به HIV وارد مرحله نهایی بیماری یعنی ایدز شدهاند. بر اساس تعداد موارد مبتلایان به HIV بر حسب جنس و سن در کشور، رده سنی صفر تا ۴ سال با ١۵ مبتلای پسر و ١٠ مبتلای دختر کمترین میزان آلودگی و رده سنی ٢۵ تا ٣۴ سال با ٣٠۵۵ مبتلای مرد و ١٨۵ مبتلای زن بیشترین میزان آلودگی را به خود اختصاص دادهاند؛ این در حالیست که رده سنی ٣۵ تا ۴۴ سال با مجموع ٢۴٣۵ مبتلای زن و مرد و رده سنی ۴۵ تا ۵۴ سال با مجموع ١۴٨۵ مبتلای زن و مرد در ردههای بعدی از نظر شیوع قرار دارند.
به گزارش ایسنا، بر اساس تعداد موارد مبتلا به HIV /ایدز بر حسب جنس و راه انتقال در ایران، راه انتقال «اعتیاد تزریقی» با شیوع ٩/۶٠ درصد، موارد «نامشخص» با شیوع ۴/٢٩ درصد، «تماس جنسی» با میزان ٣/٧ درصد، «خون و فرآوردههای خونی» با ٢ درصد شیوع و بالاخره «مادر به کودک» با فراوانی ۴/٠ درصد به ترتیب به عنوان راههای انتقال ایدز در کشور شناخته شدهاند.
گفتنی است: راه انتقال عمده در آلوده شدهگان ایرانی در رده سنی ٢۵ تا ٣۴ سال اعتیاد تزریقی با درجه فراوانی ٧/۴١ درصد (٢٢۶۶ آلوده شده)، سپس راه آمیزشی با شیوع ۶/٣٧ درصد (٢٧۶ مورد) و خون و فرآوردههای خونی، مادر به کودک ١/٢ درصد و در نهایت راه نامشخص ١/٣٨ درصد ۶٢۶ مورد است و به طور کلی بر اساس این آمار ۶۸۲۸ مبتلا به HIV /ایدز از طریق اعتیاد تزریقی، ٨١۶ نفر از راه آمیزشی، ٢٢۵ نفر از طریق دریافت خون و فرآوردههای خونی، ۴٨ نفر مادر به کودک و بالاخره ٣٣٠۴ نفر با علت نامشخص به HIV /ایدز مبتلا شدهاند.
به گزارش ایسنا، بر اساس همین گزارش و طبق تعداد موارد ایدز بر حسب جنس و سن در ایران، از ۵٢٣ فرد مبتلا به ایدز در ایران تا کنون ۴٨٨ مرد و ٣۵ نفر زن بودهاند که رده سنی ٣۵ تا ۴۴ سال با ١٨۵ فرد مبتلا (١٧١ مرد و ١۴ زن) بالاترین آمار را به خود اختصاص داده است.
بر اساس آخرین موارد ایدز بر حسب جنس و راه انتقال ارائه شده در ایران، راه انتقال اعتیاد تزریقی با شیوع ٧/۴۶ درصد، آمیزشی ۶/٢٢ درصد، خون و فرآوردههای خونی ۴/٢١ درصد، راه نامشخص ٣/٨ درصد و بالاخره مادر به کودک با فراوانی یک درصد به ترتیب راههای انتقال عمده در مبتلایان ایدز ایرانی گزارش شدهاند.
به گزارش ایسنا، تعداد فوتشدگان ایرانی بر اساس ابتلا به ایدز تا کنون ١٢۶٣ مورد بوده که از این تعداد ١٢٢١ نفر مرد و ۴٢ نفر زن بوده و رده سنی ٣۵ تا ۴۴ سال با ۴٠٠ قربانی در صدر قرار دارد که ٣٨٧ مرد و ١٣ زن هستند این در حالیست که رده سنی صفر تا ۴ سال با ٣ قربانی در پایین این جدول قرار دارند.
به گزارش ایسنا، بر همین اساس عمده راه انتقال در میان فوتشدگان، اعتیاد تزریقی با ٨۵۵ قربانی، سپس به ترتیب آمیزشی (١٣٢ قربانی)، خون و فرآوردههای خونی (١٢٠ نفر)، مادر به کودک (٧ قربانی) و نامشخص با ١۴٩ قربانی بوده است.
همچنین سال ٨٣ بیشترین قربانیان ایدز را به خود اختصاص داده یعنی ٣٠٠ فوت شده در برابر ۶ فوت شده در سال ٧٣ و ٧۴).
زیلان : حالا بگویید به ما چه ربطی دارد که بی بند و باری در جامعه افزایش می یابد ، به ما چه که تعداد معتادان تزریقی زیاد می شود. شاید اگر همین فردا آزمایش خون بدهید معلوم شود که شما هم ایدز دارید ! (به ما چه!)
